Przypadek autorstwa tech. dent. Kostia Vyshamirski

Praktycznie każdy wymagający leczenia protetycznego chce mieć funkcjonalne i estetyczne uzupełnienia protetyczne. Jednak indywidualne oczekiwania i potrzeby mogą być bardzo różne w zależności od sytuacji klinicznej (kondycji naturalnych tkanek zęba, występujących parafunkcji, stanu przyzębia, itp.),  możliwości finansowych pacjenta oraz jego osobistych preferencji. 
Uniwersalnym rozwiązaniem, które odpowiada na różnorodne potrzeby kliniczne i estetyczne, jest KATANA™ Zirconia YML, wykończona techniką mikro-licowania przy użyciu nowej ceramiki CERABIEN™ MiLai. Oba produkty zostały opracowane przez firmę Kuraray Noritake Dental Inc.

System ten wspiera oszczędne preparacje tkanek zęba, dzięki minimalnym wymaganiom dotyczącym grubości ścian struktury z wielowarstwowego tlenku cyrkonu oraz zastosowaniu jedynie cienkiej warstwy ceramiki na powierzchni licowej. Co więcej, wysoka wytrzymałość cyrkonowego uzupełnienia, w połączeniu z bardzo cienką warstwą porcelany, sprawia, że technika ta doskonale sprawdza się u pacjentów z takimi parafunkcjami jak bruksizm. Wreszcie, CERABIEN™ MiLai, oparty na starannie dobranym zestawie odcieni porcelan i dobarwiaczy wewnętrznych, umożliwia tworzenie indywidualnych trójwymiarowych efektów kolorystycznych, które wiernie naśladują naturalne zęby, nawet w przypadku ograniczonej przestrzeni. W niniejszym artykule zapoznają się Państwo z przypadkiem, który doskonale obrazuje praktyczne zastosowanie tej technologii.

SYTUACJA WYJSCIOWA

Pacjent zgłosił się z problemami dotyczącymi zarówno funkcji, jak i estetyki uzębienia. W trakcie diagnostyki ustalono, że konieczne będzie zwiększenie pionowego wymiaru zwarcia (VDO) oraz wykonanie wax-upu w nowej relacji zwarciowej, co pozwoli poprawić okluzję i wygląd uśmiechu.

Rys. 1. Skan wewnątrzustny pola protetycznego szczęki, ujawniający znaczne starcie zębów.

Rys. 2. Skan wewnątrzustny obu łuków, potwierdzający potrzebę podniesienia zwarcia w wymiarze pionowym VDO.

Rys. 3. Skan wewnątrzustny: Rzut okluzyjny zębów szczęki.

PLANOWANIE LECZENIA ORAZ PROJEKTOWANIE WSPOMAGANE KOMPUTEROWO

Po zatwierdzeniu wax-upu opracowano szczegółowy plan leczenia. Zakładał on odbudowę czterech przednich siekaczy koronami z tlenku cyrkonu oraz wykonanie bezpośrednich odbudów kompozytowych na zębach bocznych szczęki i wszystkich zębach żuchwy. Aby zachować jak najwięcej zdrowych tkanek zęba, przestrzeń pod odbudowę została precyzyjnie oszlifowana i dopasowana do grubości planowanej struktury uzupełnienia. Mikrowarstwy porcelany zostały zastosowane wyłącznie na powierzchni licowej. Po przeprowadzeniu analizy estetycznej zaprojektowano pełnokonturowe korony i zredukowano ich lico pod mikro cut-back. Było to podyktowane problemami funkcjonalnymi pacjenta, które zwiększały ryzyko odprysków gdyby zastosowano bardziej zredukowaną konstrukcję z grubszą, tradycyjną warstwą porcelany. Materiał KATANA™ Zirconia YML zapewnia wysoką estetykę,  wymagając jedynie 0,3 mm redukcji pod mikro-warstwy porcelany, by uzyskać naturalny efekt. Dlatego właśnie był to optymalny wybór w tej sytuacji.

Rys. 4. Minimalnie inwazyjne preparacje pod korony.

Rys. 5. Rzut okluzyjny preparacji.

Rys. 6. Analiza estetyczna – kluczowy krok w drodze do uzyskania wymarzonego uśmiechu.

Rys. 7. Front koron w ich ostatecznym kształcie po zastosowaniu redukcji cut-back.

Rys. 8. Rzut boczny koron w oprogramowaniu CAD.

PRZYGOTOWANIE KORON

Bezpośrednio po frezowaniu powierzchnia tlenku cyrkonu została poddana działaniu płynnów barwiących. Ten rodzaj charakteryzacji przed synteryzacją pomaga poprawić właściwości wizualne uzupełnień z tlenku cyrkonu. W prezentowanym przypadku zastosowano pomarańczowy barwnik w obszarze przyszyjkowym, i niebieski barwnik na brzegu siecznym. Dodatkowo na wewnętrzną powierzchnię centralnych koron cyrkonowych nałożono biały, nieprzezierny płyn, aby zablokować wszelkie przebarwienia pochodzące ze znajdującej się pod spodem struktury zęba. Po ostatecznej synteryzacji, licowa warstwa porcelany została wymodelowana z CERABIEN™ MiLai przy użyciu kombinacji stainów wewnętrznych i mikro-warstw. Po korektach morfologicznych i wypolerowaniu powierzchni, uzupełnienia wykończono za pomocą CERABIEN™ ZR FC Paste Stain i glazury Glaze. Następnie wykonano końcowe polerowanie, aby uzyskać naturalny wygląd powierzchni.

Rys. 9. Płyny do charakteryzacji wewnętrznej aniesione na szyjkę i brzeg sieczny koron.

Rys. 10. Przygotowanie wewnętrznych powierzchni koron górnych siekaczy centralnych.

Rys. 11. Struktura z tlenku cyrkonu KATANA™ YML po procesie synteryzacji.

Rys. 12. Stainy wewnętrzne i porcelana CERABIEN™ MiLai.

Rys. 13. Powierzchnia przedsionkowa gotowa do nałożenia stainów wewnętrznych.

Rys. 14. Aplikacja 0,2-0,3 mm warstw porcelany CERABIEN™ MiLai: CCV2 na obszar przyszyjkowy, LT1 i Creamy Enamel na centralną część korony oraz Luster LTX na brzeg sieczny.

Rys. 15. Widok przedsionkowy gotowych uzupełnień na modelu.

Rys. 16. Rzut boczny gotowych uzupełnień protetycznych na modelu.

Rys. 17. Wypolerowane i częściowo glazurowane powierzchnie podniebienne koron.

EFEKT KOŃCOWY

Gotowe uzupełnienia charakteryzują się doskonałym odwzorowaniem szczegółów, wykonanym tylko przy użyciu stainów wewnętrznych i porcelany CERABIEN™ MiLai. Rezultatem są naturalnie wyglądające korony. Dodatkową zaletą zastosowania tlenku cyrkonu jako materiału do tej odbudowy jest jego doskonała bio-kompatybilność, co można zauważyć po dobrym stanie dziąseł.

Rys. 18. Korony po zacementowaniu.

Rys. 19. Naturalnie wyglądające korony w ustach pacjenta.

DT Kostia Vyshamirski, Ryga, Łotwa

Po uzyskaniu dyplomu technika dentystycznego w College'u Medycznym w Mińsku na Białorusi w 2014 roku, Kostia rozpoczął swoją karierę zawodową, koncentrując się na estetycznych przypadkach klinicznych, które łączą najnowsze technologie cyfrowe i manualne. Przeprowadzka do Rygi na Łotwie w 2015 roku znacząco poszerzyła jego możliwości zawodowe.

Dziś, dysponując ponad dziesięcioletnim doświadczeniem Kanstantsin Vyshamirski prowadzi kursy, wykłady i seminaria na całym świecie. Jest członkiem DTG (Dental Technician Guild z siedzibą w USA), profestiżowej grupy techników dentystycznych oraz gościem specjalnym AAED (American Academy of Esthetic Dentistry), ekskluzywnej organizacji działającej na zasadzie indywidualnych zaproszeń.

Prowadząc własne laboratorium w Rydze, Kostia specjalizuje się w estetycznych odbudowach protetycznych wykańczanych porcelaną. Jest doświadczonym oraz pełnym pasji użytkownikiem materiałów KATANA™ Zirconia oraz ceramiki Noritake.

ODWIEDŹ STRONĘ PRODUKTU, ABY UZYSKAĆ WIĘCEJ INFORMACJI

CO MOŻESZ ZNALEŹĆ ONLINE

Ogólne informacje o naszych produktach
Pełny asortyment produktów
Karty charakterystyki /instrukcje użytkowania (IFU)

Na wzgórzach nieopodal Dar es Salaam, w miejscu o symbolicznej nazwie DUNIA YA HERI – co w suahili oznacza „Błogosławiona Ziemia” – powstał ośrodek, który daje afrykańskim dzieciom nie tylko dach nad głową, ale też szansę na edukację, bezpieczeństwo i lepsze jutro. To dzieło europejskiej pary, Beaty i Thomasa, którzy dzięki hojności ludzi dobrej woli zakupili ziemię i wybudowali dom dla kilkudziesięciu dzieci pozbawionych opieki.

To właśnie tam w lipcu 2025 roku odbyła się kolejna humanitarna misja stomatologiczna, wsparta materiałami dostarczonymi przez Kuraray Noritake.

Leczenie, które naprawdę zmienia życie

W pierwszych dniach misji zespół skupił się na dzieciach z ośrodka. Dla wielu z nich wizyta u dentysty była pierwszym takim doświadczeniem w życiu. Pomimo obaw i zmęczenia, mali pacjenci wykazali się niezwykłą cierpliwością i odwagą, co na długo pozostanie w pamięci całego zespołu.

Z każdym dniem wieść o przyjeździe lekarzy rozchodziła się coraz dalej. Przed ośrodkiem zaczęły ustawiać się kolejki mieszkańców okolicznych wiosek. Pacjenci przychodzili od wczesnego rana do późnego wieczora, często po wielogodzinnej drodze pieszo, z nadzieją na pomoc.

Zespół pracował od 8 do 11 godzin dziennie, przyjmując około 250 pacjentów i wykonując blisko 500 zabiegów stomatologicznych – w tym 100 ekstrakcji zębów oraz 250 wypełnień. Przeprowadzono również około 450 procedur profilaktycznych, takich jak instruktaże higieny jamy ustnej czy fluoryzacja.

Wsparcie Kuraray Noritake

Dzięki wsparciu Kuraray Noritake możliwe było przeprowadzenie skutecznych i trwałych zabiegów z użyciem materiałów kompozytowych do wypełnień, systemów łączących oraz preparatów zabezpieczających zęby przed nadwrażliwością. Wysoka jakość i niezawodność tych rozwiązań pozwoliły zapewnić pacjentom realną pomoc – nawet w warunkach polowych, bez stałego dostępu do prądu i wody.

Jak podkreślają uczestnicy, była to nie tylko misja medyczna, lecz także ogromna lekcja pokory i solidarności.

„To doświadczenie, które pokazuje, że nawet niewielka pomoc może mieć ogromne znaczenie, jeśli trafia tam, gdzie brakuje wszystkiego – oprócz nadziei” – mówi jeden z uczestników misji.

Wspólne działania, trwały efekt

Misja w Tanzanii była kolejnym przykładem współpracy pomiędzy polskimi wolontariuszami, lokalną społecznością i partnerami z sektora prywatnego. Dzięki wspólnemu zaangażowaniu udało się nie tylko pomóc setkom osób, ale również pozostawić po sobie coś więcej – świadomość, że wsparcie i troska nie znają granic.

Po stronie Kuraray Noritake za koordynację dostarczania materiałów na misje humanitarne odpowiada Katarzyna Kawka, członkini zespołu Kuraray Noritake Eastern Europe.

Zespół polskiej misji stomatologicznej w Tanzanii

Lekarze dentyści, studenci oraz stażyści

Projekt realizowany wspólnie przez Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Medyczny w Poznaniu oraz Polskie Towarzystwo Studentów Stomatologii, we współpracy z Fundacją Pomoc z Polski i ośrodkiem Dunia Ya Heri Orphanage.

Z całego serca dziękujemy zespołowi za inicjatywę, profesjonalizm i wytrwałość. Ich praca to przykład, że prawdziwa pomoc nie polega na wielkich gestach, lecz na codziennym działaniu, które przynosi rzeczywistą zmianę w życiu drugiego człowieka.

W 2026 roku planowane są co najmniej dwa powroty do Tanzanii, które będą kontynuacją tej wyjątkowej inicjatywy.

Zdjęcia z misji można obejrzeć w poniższej galerii.

CLEARFIL MAJESTY™ ES Flow Universal NAGRODZONY WYRÓŻNIENIEM

Firma Kuraray Noritake Dental Inc. wprowadziła na rynek nowoczesny płynny kompozyt o uproszczonym systemie doboru koloru: CLEARFIL MAJESTY™ ES Flow Universal. W styczniowym wydaniu Dental Advisor (USA) opublikowano informację, iż CLEARFIL MAJESTY™ ES Flow Universal zdobył prestiżową Research Award za imponujące wyniki uzyskane w badaniach in vitro.

KLUCZOWE CECHY MATERIAŁU

Na rynku europejskim CLEARFIL MAJESTY™ ES Flow Universal dostępny jest w dwóch gęstościach – Low i Super Low, natomiast w Stanach Zjednoczonych oferowana jest wersja Super Low.
Dzięki inteligentnemu połączeniu przezierności szkliwnej, chromatyczności zębiny oraz innowacyjnej technologii rozpraszania światła – Light-Diffusion Technology (LDT), kompozyt ten zapewnia wyjątkowe dopasowanie kolorystyczne do tkanek zęba. Pozwala to ograniczyć gamę odcieni do zaledwie dwóch uniwersalnych wariantów – Universal (U) i Universal dark (UD). Po polimeryzacji kompozyt harmonijnie wtapia się w otaczające struktury zęba.

NIE TYLKO KOLOR - RÓWNIEŻ WYTRZYMAŁOŚĆ

Oprócz intuicyjnego doboru odcienia, kompozyt CLEARFIL MAJESTY™ ES Flow Universal oferuje również wyjątkową wytrzymałość mechaniczną.
Przy wytrzymałości na zginanie 152 MPa i wytrzymałości na ściskanie 374 MPa, CLEARFIL MAJESTY™ ES Flow Universal (Super Low) dorównuje parametrami wielu kompozytom typu pasta. Dzięki temu może być stosowany również w obszarach narażonych na obciążenia okluzyjne i doskonale sprawdza się w następujących wskazaniach:

• Bezpośrednie odbudowy wszystkich klas ubytków, ubytki przyszyjkowe (np. próchnica powierzchniowa korzeni, ubytki klinowe), ścieranie i erozja zębów.

• Podkład typu liner

• Korekty kształtu i pozycji zębów, także w technice Flow Injection

• Naprawy wewnątrzustne uzupełnień kompozytowych i ceramicznych

• Cementowanie cienkich uzupełnień typu inlay i onlay oraz licówek (<2 mm grubości)

WYNIKI BADAŃ IN-VITRO, KTÓRE ROBIĄ WRAŻENIE

CLEARFIL MAJESTY™ ES Flow Universal o lepkości Super Low został poddany ocenie w Dental Advisor Biomaterials Research Center i porównany z dwoma innymi kompozytami płynnymi. Analizowano m.in. wytrzymałość na zginanie, moduł sprężystości, odporność na pękanie, wytrzymałość na ściskanie oraz widoczność w promieniach rtg.
Dodatkowo badano zdolność dopasowania kolorystycznego materiałów przy odbudowie ubytków klasy V w zębach sztucznych o kolorach A1, B2, C3 i D4. Testowano również płynność i widoczność w promieniach rtg.

CLEARFIL MAJESTY™ ES Flow Universal osiągnął znakomite wyniki we wszystkich badanych kategoriach. Jego właściwości fizyczne dorównały kompozytem typu pasta, gęstość pozwalała na precyzyjne modelowanie, a widoczność w RTG uznano za optymalną.

Pomimo dostępności jedynie dwóch odcieni, eksperci potwierdzili, że materiał dopasowuje się do szerokiego spektrum naturalnych kolorów zębów.

O DENTAL ADVISOR

Nagrody Top Product i Preferred Product przyznawane przez amerykańską organizację Dental Advisor powstały z myślą o ułatwieniu praktykom klinicznym wyboru spośród nowoczesnych materiałów stomatologicznych – szczególnie tych dedykowanych technikom małoinwazyjnym.
Wyróżnienia te mają na celu identyfikację produktów, które konsekwentnie podnoszą jakość leczenia.
Dental Advisor przeprowadza niezależne oceny kliniczne oraz testy wydajności tuż po premierze produktu i publikuje wyniki corocznie, wspierając stomatologów w wyborze wysokiej klasy materiałów dopasowanych do ich potrzeb.
Researvch Awards mają na celu uhonorowanie producentów, którzy w sposób ciągły inwestują w rozwój, badania i innowacje w dziedzinie materiałów stomatologicznych, z korzyścią dla jakości leczenia.

Więcej informacji znajdziesz na stronie: www.dentaladvisor.com

POZNAJ NAJNOWSZEGO CZŁONKA NASZEJ RODZINY SYSTEMÓW WIĄŻĄCYCH - CLEARFIL™ Universal Bond Quick 2

W SKRÓCIE O CLEARFIL™ Universal Bond Quick 2

CLEARFIL™ Universal Bond Quick 2 to najnowsze osiągnięcie w dziedzinie technologii adhezyjnej, zapewniające uproszczone i efektywne rozwiązanie dla nowoczesnych gabinetów stomatologicznych.

Produkt jest kompatybilny ze wszystkimi technikami wytrawiania, co czyni go odpowiednim do zastosowań w rekonstrukcjach bezpośrednich i pośrednich oraz odbudowach zrębu. Jego wszechstronność odpowiada na potrzeby współczesnej stomatologii, oferując elastyczność i niezawodność w codziennej praktyce klinicznej.

Dzięki eliminacji konieczności intensywnego wcierania czy aplikacji wielu warstw, CLEARFIL™ Universal Bond Quick 2 oszczędza czas, jednocześnie ograniczając ryzyko błędów oraz kontaminacji – szczególnie w trudnych warunkach kontroli wilgoci.

Wspierany przez Advanced Rapid Bond Technology, zapewnia trwałe i silne połączenie z szkliwem, zębiną oraz materiałem kompozytowym, co przekłada się na trwałe i przewidywalne rezultaty kliniczne.

PROSTE PROCEDURY KLINICZNE

Sprawdź sześć kluczowych procedur zastosowania CLEARFIL™ Universal Bond Quick 2 w praktyce. Od estetycznych rekonstrukcji bezpośrednich z użyciem kompozytów typu pasta i płynnych, po zaawansowane procedury, takie jak cementowanie czy odbudowa zrębu zęba. Prześledź procedury step-by-step z CLEARFIL™ Universal Bond Quick 2 w różnorodnych scenariuszach klinicznych.

Zapraszamy Cię także do obejrzenia filmów instruktażowych, które podkreślają uniwersalność i efektywność CLEARFIL™ Universal Bond Quick 2:

Odbudowa bezpośrednia z użyciem kompozytu CLEARFIL MAJESTY™ ES-2 Universal i CLEARFIL™ Universal Bond Quick 2

Odbudowa bezpośrednia z użyciem kompozytu CLEARFIL MAJESTY™ ES Flow Universal (Super Low) i CLEARFIL™ Universal Bond Quick 2

Odbudowa bezpośrednia z użyciem kompozytu CLEARFIL MAJESTY™ ES Flow Universal (Low) i CLEARFIL™ Universal Bond Quick 2

Cementowanie i odbudowa zrębu zęba z wykorzystaniem CLEARFIL™ DC CORE PLUS oraz CLEARFIL™ Universal Bond Quick 2

Cementowanie uzupełnień pośrednich z użyciem PANAVIA™ SA Cement Universal i CLEARFIL™ Universal Bond Quick 2

Procedura adhezyjna oszlifowanego zęba filarowego (przy uzupełnieniach pośrednich) z zastosowaniem CLEARFIL™ Universal Bond Quick 2

Artykuł profesora Lorenzo Breschi

Mniej buteleczek, więcej możliwości - jest to prawdopodobnie najkrótszy sposób na opisanie grupy uniwersalnych cementów na bazie żywic. Te samoadhezyjne, podwójnie wiążące cementy kompozytowe pozwalają na przeprowadzenie procedury cementowania z wykorzystaniem tylko jednego produktu bez konieczności stosowania oddzielnych primerów do zębów i uzupełnień protetycznych w większości sytuacji klinicznych. W wielu przypadkach uzyskana w ten sposób siła wiązania jest wystarczająco duża, aby zapewnić stabilne połączenie między zębem a uzupełnieniem. Jest ona jednak nieco niższa niż w przypadku konwencjonalnych systemów do cementowania na bazie żywic, składających się z kilku komponentów (zazwyczaj primera do tkanek zęba, pasty cementowej i primera do uzupełnień protetycznych).

Niezależnie od samoadhezyjnego trybu aplikacji, uniwersalne cementy na bazie żywic mogą być łączone z dodatkowymi składowymi protokołu adhezyjnego w celu zwiększenia siły wiązania ze strukturą zęba lub materiałem do odbudowy. Otwiera to nowe możliwości w zakresie stosowania takich materiałów: w zależności od wymaganej lub pożądanej siły wiązania, uniwersalny cement kompozytowy może być stosowany samodzielnie lub w połączeniu z primerem do zęba, primerem do
uzupełnień protetycznych lub obydwoma tymi preparatami. Ponadto możliwe stają się koncepcje hybrydowe, jak wyjaśniono w niniejszym artykule, w którym skupiono się na przykładzie cementu PANAVIA™ SA Cement Universal, Kuraray Noritake Dental Inc.

Cementowanie samoadhezyjne: do wielu wskazań

PANAVIA™ SA Cement Universal to uniwersalny cement na bazie żywic o podwójnym wiązaniu, który jest przeznaczony do wielu wskazań w procedurach samoadhezyjnych. Wiązanie tworzone z materiałami protetycznymi (w tym ceramiką krzemianową) jest odpowiednio silne nawet bez potrzeby stosowania odrębnego etapu primngu czy silanizacji^1-4. Odpowiadają za to dwa różne monomery adhezyjne zawarte w składzie cementu - oryginalny monomer 10-MDP i monomer LCSi (silanowy środek sprzęgający o długim łańcuchu węglowym, odpowiedzialny za silne wiązanie chemiczne z ceramiką krzemianową). W ten sposób możliwe jest używanie cementu na bazie żywic bez konieczności stosowania dodatkowego komponentu po stronie uzupełnienia - nawet w przypadkach braku retencji, a co za tym idzie dużych wymogów dotyczących siły wiązania.

Uzyskanie silnego połączenia ze szkliwem i zębiną jest również obecnie dostępne w procedurach samoadhezyjnych. W niektórych sytuacjach przydatne może być jednak zwiększenie siły wiązania ze strukturą zęba za pomocą primera.

Cementowanie adhezyjne: do wymagających sytuacji

Zalecanym do stosowania z cementem PANAVIA™ SA Cement Universal preparatem, pełniącym rolę primera do zęba jest system łączący CLEARFIL™ Universal Bond Quick, Kuraray Noritake Dental Inc.. Jego zastosowanie jest rekomendowane w przypadku stwierdzenia korzyści płynących z wyjątkowo silnego i trwałego wiązania chemicznego, tj. w szczególnie trudnych sytuacjach, w których retencja mechaniczna jest ograniczona i niewystarczająca. Skuteczność działania tej procedury została potwierdzona w badaniu in vitro przeprowadzonym w Japonii, w którym sprawdzono 24-godzinną wytrzymałość połączenia do zębiny na mikrorozciąganie i okazało się, że została ona znacznie zwiększona dzięki wykorzystaniu uniwersalnego systemu wiążącego⁵. W sytuacji kiedy aplikujemy system wiążący na tkanki, powinniśmy zadbać o utrzymanie całkowicie suchego pola zabiegowego. Powodem jest tutaj tolerancja na wilgoć systemów wiążących, która zwykle bywa dużo niższa niż w przypadku cementów na bazie żywic. W związku z tym zaleca się stosowanie ochrony w postaci koferdamu.

Selektywne cementowanie adhezyjne: do filarów o niewielkich rozmiarach oraz preparacji poddziąsłowych

W sytuacjach, w których właściwa izolacja pola zabiegowego za pomocą koferdamu jest ograniczona, istnieje trzecie rozwiązanie, zaproponowane przez grupę włoskich badaczy: selektywne cementowanie adhezyjne. W tym przypadku CLEARFIL™ Universal Bond Quick jest aplikowany jako primer do zęba wyłącznie na te powierzchnie preparacji, które pozwalają właściwie kontrolować wilgoć, jednocześnie polegając na wysokiej skuteczności samoadhezyjnego cementu PANAVIA™ SA Cement Universal w obszarach, w których trudno jest uzyskać pożądaną suchość pola zabiegowego. Sytuacje, w których są szczególne wskazania dla tej techniki, to zęby filarowe z poddziąsłową granicą preparacji i wyjątkowo krótkie zęby filarowe (które utrudniają założenie koferdamu).

Skuteczność techniki selektywnego cementowania adhezyjnego została potwierdzona w badaniu in vitro, w którym porównano trzy strategie adhezyjne - cementowanie samoadhezyjne, cementowanie pełnoadhezyjne i selektywne cementowanie adhezyjne - za pomocą badania wytrzymałości wytrzymałości połączenia na ścinanie⁶. Wyniki testów pokazują, że możliwe jest zwiększenie wytrzymałości wiązania cementu PANAVIA™ SA Cement Universal z zębiną i szkliwem poprzez aplikację systemu łączącego tylko na wybraną część powierzchni zęba. Dla zestawu składającego się z cementu PANAVIA™ SA Cement Universal i systemu wiążącego CLEARFIL™ Universal Bond Quick, podejście pełnoadhezyjne oraz selektywno-adhezyjne dały podobne rezultaty.

    W sytuacjach, w których właściwa izolacja pola zabiegowego za pomocą koferdamu jest ograniczona, dostępne jest trzecie rozwiązanie, zaproponowane przez grupę włoskich badaczy: selektywne cementowanie adhezyjne.

ZALECANE ETAPY SELEKTYWNEGO CEMENTOWANIA ADHEZYJNEGO

Ryc. 1. Preparacja zębów.

Ryc. 2. Selektywne trawienie szkliwa za pomocą wytrawiacza na bazie kwasu fosforowego.

Ryc. 3. Aplikacja uniwersalnego systemu wiążącego i osuszenie powietrzem.

Ryc. 4. Osadzenie koron z zastosowaniem samoadhezyjnego cementu na bazie żywic.

Ryc. 5. Wstępna polimeryzacja światłem.

Ryc. 6. Usunięcie nadmiarów i ostateczna polimeryzacja światłem.

Ryc. 7. Efekty leczenia na wizycie kontrolnej rok później.

Zalety selektywnego cementowania adhezyjnego

Oprócz pożądanego (długoterminowego) zwiększenia wytrzymałości wiązania osiągniętego poprzez odrębną aplikację systemu wiążącego na część lub całą powierzchnię opracowanego zęba, technika ta oferuje dodatkowe korzyści. W porównaniu do wieloetapowych systemów cementowania, protokół ten jest uproszczony, gdyż nie jest wymagany osobny primer do uzupełnień protetycznych. Polimeryzacja światłem systemu wiążącego także nie jest wymagana pod warunkiem pracy preparatami w obrębie rekomendowanego systemu. W przeciwieństwie do pełnoadhezyjnego protokołu, wymagającego założenia koferdamu, w podejściu selektywnie adhezyjnym ten krok można wyeliminować. W ten sposób skraca się czas pracy przy fotelu i jednocześnie zwiększa komfort pacjenta.

Wnioski

W zależności od wskazań, zmiennych klinicznych oraz indywidualnych preferencji, osoby stosujące uniwersalne cementy na bazie żywic, takie jak PANAVIA™ SA Cement Universal, mogą wybrać technikę, która z największym prawdopodobieństwem zapewni maksymalne rezultaty kliniczne. To właśnie elastyczność i ogólnie szeroki zakres zastosowań sprawiają, że ta innowacyjna grupa materiałów jest prawdziwie uniwersalna. Dzięki mniejszej liczbie stosowanych komponentów, materiały uniwersalne ułatwiają i standaryzują procedury kliniczne, a dzięki ograniczeniu liczby opakowań z preparatami, które trzeba przechowywać, pomagają lepiej zarządzać porządkiem i organizacją w gabinecie.

Profesor Loren\o Breschi

Prof. Lorenzo Breschi jest profesorem stomatologii odtwórczej i materiałów stomatologicznych na Uniwersytecie Bolońskim. Jest aktywnie zaangażowany w badania nad ultrastrukturalnymi aspektami szkliwa i zębiny. Jest byłym prezydentem Akademii Materiałów Stomatologicznych (ADM), prezydentem-elektem Europejskiej Federacji Stomatologii Zachowawczej (EFCD), prezydentem-elektem Grupy Materiałów Stomatologicznych IADR, prezydentem-elektem Włoskiej Akademii Stomatologii Zachowawczej (AIC), prezydentem-elektem Międzynarodowej Akademii Stomatologii Adhezyjnej (IAAD).

Przypisy:

1. Cowen M, Cunha S, Powers JM. Novel Cement Bond Strength to Multiple Substrates. DENTAL ADVISOR Biomaterials Research Center, Biomaterials Research Report, Number 132 – June 16, 2020.
2. Patel N, Anadioti E, Conejo J, Ozer F, Mante F, Blatz M. Bond Strength of Different Self-Adhesive Resin Cements to Zirconia” (2021). Dental Theses. 62. https://repository.upenn.edu/dental_theses/62.
3. Yoshihara K, Nagaoka N, Maruo Y, Nishigawa G, Yoshida Y, Van Meerbeek B. Silane-coupling effect of a silane-containing self-adhesive composite cement. Dent Mater. 2020 Jul;36(7):914-926.
4. Irie M, Tokunaga E, Maruo Y, Nishigawa G, Yoshihara K, Nagaoka N, Minagi S, Matsumoto T. Shear bond strength of a resin cement to CAD/CAM Blocks for molars. P-2, 37th Annual Meeting of the Japanese Society of Adhesive Dentistry 2018.
5. Ohara N. Bonding strength of resin cement containing silane coupling agent to dentin or core resin. Results presented at the 150th meeting of the Japanese Society of Conservative Dentistry.
6. Breschi L, Josic U, Maravic T, et al. Selective adhesive luting: A novel technique for improving adhesion achieved by universal resin cements. J Esthet Restor Dent. 2023;1-9. doi:10.1111/jerd.13037.

W celu doskonalenia swoich produktów i wprowadzania na rynek nowych materiałów, niektóre firmy korzystają jedynie z podstawowych technologii opracowanych przez innych producentów, podczas gdy pozostałe firmy prowadzą własne badania i opracowują swoje autorskie, bazowe technologie. Czy jest to istotne dla kogoś, kto na co dzień używa wytworzonych w ten sposób produktów w gabinecie stomatologicznym lub laboratorium?
Jest - ponieważ firmy opracowujące wszystko od podstaw zwykle lepiej rozumieją produkty i procedury ich produkcji, co ułatwia im modyfikowanie określonych właściwości materiału, rozwiązywanie istniejących problemów i reagowanie na potrzeby rynku. Niniejszy artykuł opisuje wpływ dwóch podstawowych technologii opracowanych przez Kuraray Noritake Dental Inc. na produkcję uzupełnień protetycznych z tlenku cyrkonu.

Pełnoceramiczna ewolucja

Monolityczne lub tylko minimalnie zredukowane podbudowy wykonane z wysokowytrzymałej ceramiki i pokryte jedynie mikrowarstwą porcelany: to współczesna recepta na sukces w produkcji wysoce estetycznych uzupełnień pośrednich. Metoda ta jest zdecydowanie mniej czasochłonna i nie wymaga dużego nakładu pracy w porównaniu z tradycyjną techniką pełnego licowania, a jej efekty mogą być naprawdę imponujące. Jeśli jednak chodzi o estetykę i funkcjonalność, istotne jest, aby wybrać i połączyć ze sobą odpowiednie rodzaje materiałów.

Podstawa: Technologia wielowarstwowych dysków cyrkonowych

Od momentu, gdy pierwsze materiały cyrkonowe w postaci opakerowych podbudów podbiły rynek stomatologiczny, producenci niestrudzenie powtarzają, że nie każdy tlenek cyrkonu jest taki sam. 
Istnieją ogromne różnice jakościowe w zależności od wybranych surowców, a także technik przetwarzania i sprzętu używanego do produkcji półfabrykatów. Wraz z rosnącym potencjałem estetycznym materiałów na podbudowy i malejącą grubością porcelany licującej, fakt ten staje się bardziej istotny niż kiedykolwiek wcześniej.

Kiedy firma Kuraray Noritake Dental Inc. zauważyła rosnące zapotrzebowanie na bardziej estetyczne materiały na bazie tlenku cyrkonu i podbudowy o większej przezierności oraz strukturze przypominającej naturalną kolorystykę zęba, postanowiła opracować zupełnie nowy rodzaj tlenku cyrkonu dentystycznego. Firma rozpoczęła tworzenie zaawansowanego procesu produkcji surowców, prasowania i wstępnej synteryzacji we własnym zakresie. Było to podstawą do opracowania pierwszego w branży stomatologicznej wielowarstwowego dysku o płynnej strukturze kolorystycznej i perfekcyjną zgodnością z kolornikiem VITA™. Aby znaleźć najlepsze składniki i procedury wytwarzania, zespół badawczo-rozwojowy eksperymentował z różnymi surowcami, formułami i ziarnistością, opracował sposoby optymalizacji czystości składników oraz skupił się na doskonaleniu jednorodności i gęstości półfabrykatów, a także - oczywiście - integralności różnych warstw. Obecnie dla laboratoriów techniki dentystycznej dostępne są trzy różne produkty oparte na tej oryginalnej technologii wielowarstwowego tlenku cyrkonu: KATANA™ Zirconia UTML, KATANA™ Zirconia STML i KATANA™ Zirconia HTML PLUS. Oferują one różne poziomy przezierności i wytrzymałości na zginanie.

Wielowarstwowy dysk KATANA™ Zirconia o czterowarstwowej strukturze kolorystycznej.

Trzy różne produkty o czterowarstwowej strukturze kolorystycznej, różniące się przezroczystością i wytrzymałością na zginanie.

W czerwcu 2021 r. firma Kuraray Noritake Dental Inc. wprowadziła na rynek kolejny dysk cyrkonowy nowej generacji - KATANA™ Zirconia YML. Jest to odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie na uniwersalny tlenek cyrkonu o wysokim potencjale estetycznym. Nowe dyski oferują gradację koloru, przezierności i wytrzymałości na zginanie - z najwyższą przeziernością w warstwie szkliwnej i najwyższą wytrzymałością na zginanie w dolnej warstwie dentynowej.

KATANA™ Zirconia YML: Wielowarstwowy dysk cyrkonowy z gradacją koloru, przezierności i wytrzymałości na zginanie.

Technologia wielowarstwowych dysków z tlenku cyrkonu umożliwia wykonywanie uzupełnień protetycznych o wyglądzie zbliżonym do naturalnego zęba i przy ograniczonym nakładzie pracy ludkich rąk. Niezależnie od tego, czy użytkownik preferuje pracę z materiałami o stałej wytrzymałości i wybiera je w zależności od wskazań, czy też sięga po uniwersalny dysk: nakład pracy związany z wykończeniem jest znacznie zredukowany dzięki zoptymalizowanej przezierności i naturalnej gradacji kolorów bazowego materiału.
Dodatkowo, jakość produkowanych uzupełnień jest wysoka dzięki regularnym krawędziom, gładkim powierzchniom i precyzyjnemu dopasowaniu (co jest wynikiem jednorodnej struktury o wysokiej gęstości, niskiej porowatości oraz wysokim poziomie czystości).

Niezwykle regularne krawędzie korony z KATANA™ Zirconia bezpośrednio po frezowaniu, są wynikiem unikalnej struktury materiału.

Mikrowarstwowanie: Technologia syntetycznej porcelany skaleniowej

Różnice są widoczne nie tylko w cyrkonie, ale także we właściwościach porcelany licującej, która zazwyczaj składa się z ceramiki skaleniowej, przy czym większość ceramik bazuje na naturalnym skaleniu, który w zależności od miejsca wydobycia może mieć nieco inne właściwości. Dlatego też producenci porcelany licującej na bazie naturalnego skalenia muszą od czasu do czasu modyfikować swoje receptury, a właściwości użytkowe i estetyczne mogą być nieco inne w przypadku każdego nowo zakupionego zestawu. W latach 80. te różnice w składzie naturalnego skalenia powodowały problemy z odtworzeniem właściwego koloru zębów, a nawet przyczyniały się do pęknięć porcelany pojawiających się po wypaleniu ceramiki napalanej na metalu (PFM). Problemem była również ograniczona stabilność koloru.

Dla firmy Noritake, jednej z macierzystych struktur Kuraray Noritake Dental Inc., te bariery były wystarczającym powodem, aby rozpocząć opracowywanie innego rodzaju porcelany. Po przeanalizowaniu wszystkich problemów i analizie możliwości opracowano zupełnie nową technologię syntetycznej porcelany skaleniowej. Zapewnia ona stabilny współczynnik rozszerzalności cieplnej, powtarzany układ cząstek i przede wszystkim stabilną kolorystykę, ponieważ nie jest ona już zależna od rodzaju naturalnych złóż skalenia.

Pierwotnie technologia ta została wykorzystana we wprowadzonej w 1987 roku porcelanie Super Porcelain AAA (obecnie EX-3), przeznaczonej do licowania podbudów metalowych. Jednak technologia ta stanowiła również podstawę do opracowania CERABIEN™ ZR Porcelain i CERABIEN™ ZR FC Paste Stain - ceramiki do licowania konstrukcji cyrkonowych. Ta linia past i ceramik w proszku została opracowana specjalnie z myślą o mikrowarstwowaniu tlenku cyrkonu.

Wszystkie produkty mają jedną wspólną cechę: są oparte na syntetycznej porcelanie skaleniowej, dzięki czemu oferują stabilne właściwości mechaniczne i użytkowe oraz przewidywalne efekty kolorystyczne. Struktura materiału i rozkład cząstek przypomina tą w naturalnych zębach, zapewniając realistyczne rezultaty. System płynnej ceramiki CERABIEN™ ZR FC Paste Stain stosowany na monolitycznych uzupełnieniach cyrkonowych lub uzupełnieniach minimalnie zredukowanych (np. cut-back 0,1 mm) pozwala znacząco zmniejszyć nakład pracy.

Różne metody mikrowarstwowania z użyciem CERABIEN™ ZR FC Paste Stain...

...i CERABIEN™ ZR Internal Stain w połączeniu z Luster Porcelain, zapewniają wysoce estetyczne rezultaty.

System wiążący: Technologia Touch-Cure i technologia monomerowa

W przypadku konieczności zacementowania gotowych uzupełnień protetycznych na łącznikach implantologicznych lub substrukturach, kluczowe znaczenie ma wybór systemu do cementowania, który będzie w stanie spełnić wysokie wymagania estetyczne i funkcjonalne. Rodzina cementów kompozytowych PANAVIA™ firmy Kuraray Noritake Dental Inc. łączy w sobie wiele technologii, które gwarantują wysoką siłę wiązania z różnymi materiałami oraz maksymalną szczelność brzeżną. Kluczową technologią zastosowaną w każdym cemencie jest oryginalny monomer 10-MDP wynaleziony przez Kuraray w 1981 roku. Zapewnia szczególnie silne i trwałe wiązanie ze szkliwem, zębiną, metalami i tlenkiem cyrkonu. Samoadhezyjny cement kompozytowy PANAVIA™ SA Cement Universal zawiera również monomer LCSi, silanowy środek sprzęgający o długim łańcuchu węglowym. Monomer ten tworzy silne wiązanie chemiczne z kompozytem na bazie żywicy, porcelaną i ceramiką na bazie krzemu (np. dwukrzemianem litu), co pozwala uniknąć konieczności stosowania oddzielnego składnika silanowego (primera lub bondu) podczas cementowania tego typu uzupełnień protetycznych. PANAVIA™ V5, jest najmocniejszym cementem z linii PANAVIA™, wyposażonym w technologię Touch-Cure. Technologia ta uszczelnia łączenie między zębem a uzupełnieniem, zapobiegając powstawaniu mikronieszczelności oraz zapewnia wysoki współczynnik polimeryzacji nawet podczas utwardzania bez użycia światła, a tym samym pozwala na silne wiązanie w praktycznie każdej sytuacji.

Wnioski

KATANA™ i CERABIEN™ to doskaonały duet, dzięki któremu możliwe jest uproszczone wykonywanie realistycznych uzupełnień protetycznych. Wysoka jakość i niezawodność oferowanych rozwiązań to zasługa autorskich technologii i optymalizacji wewnętrznych procesów produkcyjnych, co faktycznie ma ogromne znaczenie dla jakości końcowego produktu. W przypadku konieczności cementowania uzupełnień protetycznych na łącznikach implantologicznych lub substrukturach, doskonałym wyborem są systemy cementów kompozytowych PANAVIA™ oparte na opatentowanych monomerach i specjalnej technologii utwardzania.

Artyuł lek. dent. Aleksandry Łyżwińskiej, współautor dypl. hig. Radosława Michalaka

Dobre gumki do polerowania kompozytu to jedno z podstawowych narzędzi w pracy dentystów zajmujących się odbudową zębów. Inwestycja w wysokiej jakości system gumek do polerowania zwraca się z nawiązką-pod warunkiem, że potrafimy z niego prawidłowo korzystać. Jeden zestaw TWIST™ DIA for Composite wystarcza mi do wypolerowania od 60 do 80 wypełnień. 

Poniżej pokażę Ci kilka prostych zasad, dzięki którym wydłużysz żywotność swoich gumek i wypolerujesz na błysk każdą odbudowę kompozytową.

1. Stosuj się do zaleceń dotyczących prędkości obrotowej: w przypadku dysków TWIST™ DIA for Composite powinna ona wynosić od 3000 do 8000 obrotów na minutę.

2. Zawsze zachowuj prawidłowy kierunek obrotów-do przodu, zgodnie z kształtem gumki. 

3. Używaj sprawnego mikronislnika-uszkodzony rotor zniszczy gumkę podczas pracy nieosiowej. (Ryc. 2).

Ryc. 2.

4. Poleruj bez nacisku-mocniej nie znaczy lepiej, przegrzany kompozyt staje się matowy. (Ryc. 3).

Ryc. 3.

5. Bądź cierpliwy i stosuj gradację-każdą gumką poleruj przez co najmniej 30 sekund jedną odbudowę. (ryc. 4.)

Ryc. 4.

6. Nie mocz gumek zbyt długo-używaj stopera w czasie dezynfekcji, zgodnie z zaleceniami producenta płynu do dezynfekcji narzędzi rotacyjnych. (Ryc. 5).

Ryc. 5.

7. Zapobiegaj odkształceniom-sterylizuj gumki w luźnych pakietach, nie przygniatają ich w autoklawie cięższymi narzędziami. (Ryc. 6).

Ryc. 6.

Pomysł na tę serię trików pojawił się po rozpoczęciu pracy w nowym gabinecie. Już podczas drugiego dyżuru tam moje ukochane gumki TWIST™ DIA for Composite dosłownie rozpadły mi się w rękach- niebieskie "słoneczko", czyli część pracująca gumki, całkowicie odpadło od metalowego trzpienia. Dlaczego tak się stało?

Wspólnie z moim wieloletnim asystentem z innego gabinetu, Radosławem Michalakiem, postanowiliśmy to sprawdzić. Podczas naszej wspólnej pracy Radek osobiście czuwa nad procesem dezynfekcji i sterylizacji. Prawidłowo konserwowane gumki służą nam kilkadziesiąt razy dłużej-aż do momentu, gdy część pracująca zupełnie się zetrze, a spod niej zaczyna prześwitywać metal. (Ryc. 7).

Ryc. 7.

To doprowadziło nas do pytania: co mogło spowodować zniszczenie gumek już po jednym dyrzuże w nowym gabinecie?

Mój protokół pracy w obu miejscach był identyczny:

• użycie sprawnego mikrosilnika (rotor bez luzów),
• brak nacisku w czasie pracy,
• długi czas polerowania - ok. 30-sekund jedną gumką na ząb,
• polerowanie z gradacją (trzy różne gumki + bardzo cienkie szczoteczki nylonowe),
• 6000 obrotów na minutę,
• kierunek obrotów: do przodu -, czyli zgodny z kształtem gumki.

Drogą dedukcji doszliśmy do wniosku, że jedyną różnicą mogła być procedura dezynfekcji i sterylizacji. Był to strzał w dziesiątkę!

W nowym gabinecie asystentki nie przestrzegały zalecanego czasu dezynfekcji w płynie do narzędzi rotacyjnych. W Polsce-, moim rodzinnym kraju - większość preparatów tego typu wymaga 15-minutowego procesu dezynfekcji. Tymczasem w nowym gabinecie moje gumki zostały "zatopione" w płynie po pierwszym zabiegu około godziny 11.30 rano i wyjęte dopiero około godziny 21.00 wieczorem. Wielogodzinne moczenie spowodowało dezintegrację części pracującej gumki, która odpadła później od metalowego trzpienia.

Warto dodać, że nie każdy płyn do dezynfekcji nadaje się do czyszczenia silikonowych gumek polerskich. Oprócz skłądu p łynu oraz czasu dezynfeckji, ważna jest też temperatura. Instrukcja użycia dysków polerujących TWIST™ DIA for Composite wyraźnie wskazuje, że nie należy przekraczać 42 C. Do przegrzania gumek najczęściej dochodzi w myjce ultradźwiękowej. Po ich dezynfekcji w odpowiednim preparacie należy je wypłukać pod bieżącą wodą i całkowicie osuszyć.

Drugim potencjalnym probleme jest deformacja gumek w czasie sterylizacji w autoklawie. Aby tego uniknąć, umieszczaj gumki w szerokich paietach, w których dyski nie będą się zaginały. Odpowiedniej wielkości pakiety muszą luźno leżeć w autoklawie. Jeśli pakiet z gumkami zostanie dociśnięty cięższymi narzędziami, słoneczka dyskó mogą się zagiąć. Tego rodzaju deformacje trwale niszczą gumkę i znacząco skraca jej żywotność. Na zdjęciach dokładnie widać punktowe spłaszczenie powstałe podczas sterylizacji, a także jego konsekwencje-nadmierne, niesymetryczne zużycie gumki w czasie pracy. (Ryc. 8).

Ryc. 8.

Bonusy video:

Radosław Michalak, poza byciem niezastąpionym asystentem i higienistą, dociekliwym detektywem, jest również pasjonatem fotografii. Wszystkie zdjęcia w powyższym artykule są jego autorstwa.

Więcej na temat skutecznego i bezpiecznego polerowania przeczytasz w jednym z moich poprzednich artykułów na stronach Kuraray Noritake. Pokazuję tam, jak polekrować rozbudowaną morfologię powierzchni żujących bezpośrednich odbudów kompozytowych. Zwracam również uwagę na inne kliniczne aspekty polerowania, takie jak: 

• doplerowanie najmniejszych bruzd
• unikanie przegrzania kompozytu (co prowadzi do utraty połysku)
• zapobieganie powstawaniu białych linii na przejściu kompozytu w ząb.

Zapraszam do lektury!

Lek. dent. Aleksandra Łyżwińska

Aleksandra Łyżwińska ukończyła Warszawski Uniwersytet Medyczny, z którym później była związana jako wykładowczyni i asystentka w Zakładzie Stomatologii Zachowawczej. Jest pasjonatką stomatologii adhezyjnej, mikroskopowej, technik minimalnie inwazyjnych i przyżyciowego leczenia miazgi. W swoich udowadnina, że próchnica nie musi być nudna, a bond w buteleczce jest równie jest emocjonujący jak ten w kinie.

Od 2020 roku prowadzi kursy z zakresu stomatologii zachowawczej dla lekarzy dentystów, współpracując z największmi ośrodkami szkoleniowymi oraz jako liderka opinii Kuraray Noritake. Młodym dentystom i dentystkom jest najlepiej znana z edukacyjnego konta na instagramie @aleksandra.lyzwinska.

Znaczenie wysokiej jakości leczenia protetycznego 

Wysokiej jakości leczenie jest prawdopodobnie najważniejszym elementem na drodze do osiągnięcia satysfakcji pacjenta. Podczas każdej wizyty pacjent chce czuć się dobrze zaopiekowany przez wykwalifikowanego specjalistę, a czas oczekiwania na wizytę i ich liczba powinny zostać zredukowane do niezbędnego minimum. Oznacza to, że w kontekście leczenia protetycznego, uzupełnienie musi idealnie pasować od razu i być trwałe, tak aby uniknąć niepotrzebnych korekt i dodatkowych wizyt.

Ale w jaki sposób możliwe jest wykonanie idealnie dopasowanych uzupełnień wysokiej jakości za każdym razem? Wśród potencjalnych źródeł problemów z jakością uzupełnień pośrednich można wymienić najczęściej popełniane błędy w gabinecie stomatologicznym lub laboratorium, problemy z komunikacją oraz - często bagatelizowane- użytkowanie tlenku cyrkonu o niskiej jakości.

Uzupełnienia z tlenku cyrkonu - nowoczesne i estetyczne rozwiązania w stomatologii

Cyrkon pojawił się na rynku stomatologicznym już ponad 20 lat temu jako alternatywa dla metalu wykorzystywanego do produkcji koron i mostów. Oba materiały - tlenek cyrkonu i metal - były zwykle łączone z zewnętrzną warstwą porcelany, w wyniku czego powstawały uzupełnienia hybrydowe; napalane korony metalowo-ceramiczne, napalane korony pełnoceramiczne oraz porcelana na podbudowie z tlenku cyrkonu. Od tamtego czasu na rynku stomatologicznym działa kilku wiodących producentów tlenku cyrkonu, którzy skupiają się na wprowadzaniu coraz to nowszych technologii materiałowych, tak jak KurarayNoritake Dental Inc. Wprowadzone udoskonalenia stopniowo zmieniły pierwotnie biały, nieprzezierny cyrkon na podbudowy w materiał ceramiczny o właściwościach optycznych zbliżonych do naturalnych zębów i o doskonałych właściwościach mechanicznych. Obecnie najnowsze rodzaje tlenku cyrkonu są dostępne w dyskach o różnych stopniach przezierności i wytrzymałości, a wielu stomatologów na całym świecie uważa je za najlepszy wybór w przypadku szerokiej gamy pacjentów i wskazań. Między innymi dlatego, że wymagają zastosowania jedynie cienkiej warstwy porcelany lub wcale nie wymagają licowania. Kolejnym powodem jest to, że przy zachowaniu minimalnej grubości ścianek, pozwalają one na oszczędną preparację zębów, oferując jednocześnie trwałość i wytrzymałość - pod warunkiem zastosowania materiału wysokiej jakości.

Różnice w jakości tlenku cyrkonu

Jakość produktu z tlenku cyrkonu może się różnić w zależności od szeregu rozmaitych czynników, takich jak czystość surowców (nie tylko tlenku cyrkonu, ale także tlenku glinu i tlenku itru, a także barwników), zależy od składu chemicznego, wielkości ziarna i rozkładu cząstek. Każdy etap procesu produkcji półfabrykatu - od mieszania proszku do prasowania półfabrykatu i wstępnej synteryzacji - ma wpływ na końcową jakość, tj. właściwości mechaniczne i optyczne tlenku cyrkonu.

Najczęściej występujące problemy wynikające z zastosowania niskiej jakości tlenku cyrkonu

Zawsze, gdy coś jest nie tak z właściwościami optycznymi uzupełnienia - z jego przeziernością, kolorem lub przejściem z jednej warstwy w drugą w wielowarstwowych dyskach z gradacją koloru - problem staje się widoczny dopiero po synteryzacji uzupełnienia w laboratorium. Konieczne może okazać się ponowne wykonanie uzupełnienia, a w najgorzym wypadku wada może zostać zauważona dopiero na etapie przymiarki w gabinecie, co prawdopodobniej będzie miało negatywny wpływ na satysfakcję pacjenta. To samo dotyczy problemów z niewłaściwym dopasowaniem wynikających z braku jednorodności w strukturze materiału. 
Jeszcze gorsze są przypadki gdy obniżona jest biokompatybilność uzupełnia, powierzchnia jest niskiej jakosći, brak jest stabilności krawędzi, a cyrkon ma niską wytrzymałość na zginanie lub pęka. Wady te można zidentyfikować wyłącznie za pomocą specjalistycznych maszyn, które są drogie i zazwyczaj niedostępne w laboratoriach dentystycznych. Oznacza to, że wady tego rodzaju zwykle pozostają niewykryte, dopóki nie pojawi się prawdziwy problem kliniczny - taki jak recesja dziąseł, zwiększone gromadzenie się płytki nazębnej, nadmierne zużycie lub wystąpienie przedwczesnej awarii, która może powodować ból i dyskomfort.

Przegląd potencjalnych problemów i ich klinicznych konsekwencji dla pacjentów

Certyfikacja i standaryzacja cyrkonu dentystycznego

Właśnie dlatego specjaliści opracowali normę ISO (ISO 6872:2015), która opisuje testy in vitro, jakie każdy producent cyrkonu dentystycznego stosowanego w Europie lub Stanach Zjednoczonych musi przeprowadzić, aby uzyskać certyfikat FDA i znak CE. Opisane testy służą do pomiaru wytrzymałości na zginanie i odporności na pęknięcia struktury - dwóch prawdopodobnie najważniejszych właściwości określających długoterminowe zachowanie uzupełnień wykonanych z tego materiału. Każdy materiał używany w Europie lub Stanach Zjednoczonych musi być poddany tym testom.

Jak uniknąć osadzania w jamie ustnej pacjentów uzupełnień protetycznych z tlenku cyrkonu niskiej jakości?

W związku z powyższym każdy, kto korzysta z certyfikowanego tlenku cyrkonu, powinien czuć się bezpiecznie i być w stanie skutecznie zminimalizować ryzyko związane z materiałem. Jednak rosnąca popularność cyrkonu dentystycznego przyciągnęła uwagę firm, które próbują zagarnąć dla siebie kawałek tortu bez podejmowania niezbędnych wysiłków w celu zapewnienia wysokiej jakości produktu i uzyskania certyfikatu. Niecertyfikowane produkty, które nie posiadają oznakowania CE, mają jedną wspólną cechę: narażają firmę i pacjentów na ryzyko.

Co zatem zrobić, aby zapewnić odpowiednią jakość produktów z tlenku cyrkonu w gabinecie stomatologicznym? Dobrą wiadomością jest to, że istnieje kilka prostych zasad. Przestrzegając ich, można uniknąć osadzania w ustach pacjentów podróbek lub uzupełnień z tlenku cyrkonu niskiej jakości.

Należy unikać osadzania w jamie ustnej pacjentów podróbek lub uzupełnień z tlenku cyrkonu niskiej jakości.

Trzy złote zasady zapewniające pacjentom wysokiej jakości uzupełnienia z tlenku cyrkonu:

• Zamawiaj wyłącznie uzupełnienia produkowane w kraju lub w regionie o takich samych standardach jak Twój własny. Przykładowo, uzupełnienia produkowane w laboratoriach dentystycznych w Chinach mogą spełniać niższe standardy (w związku z czym często nie posiadają znaku CE) i przez to mogą nie spełniać Twoich oczekiwań.
  

• Porozmawiaj ze swoim (lokalnym) laboratorium partnerskim o źródle ich tlenku cyrkonu. Upewnij się, że kupują tlenek cyrkonu od wiodących producentów (np. Kuraray Noritake Dental Inc.) i za pośrednictwem autoryzowanych dystrybutorów lub sprzedawców, których naprawdę znają.
• Unikaj ofert, które wydają się zbyt piękne, by mogły być prawdziwe: niskie ceny mogą być kuszące, ale ostateczny koszt leczenia może być znacznie wyższy niż zwykle, jeśli wystąpią komplikacje.

Długofalowy wpływ stosowania certyfikowanych uzupełnień z tlenku cyrkonu na zdrowie pacjentów

Dbałość o to, by uzupełnienia z tlenku cyrkonu wykonywane w pracowniach protetycznych spełniały najwyższe możliwe standardy, jest ważnym czynnikiem wpływającym na długoterminową satysfakcję pacjentów. Nawet jeśli początkowy koszt uzupełnień cyrkonowych wysokiej jakości jest nieco wyższy niż w przypadku prac niskiej jakości, ogólna inwestycja może być zdecydowanie bardziej ekonomiczna, gdy uzupełnienia będą miały dłuższą żywotność, a korekty i powtórki nie będą konieczne. Zadowoleni pacjenci z pewnością będą bardziej zaangażowani oraz chętniej będą przestrzegać zasad dotyczących higieny jamy ustnej, a także staną się bardziej lojalni, co będzie miało pozytywny wpływ na reputację gabinetu i liczbę pacjentów.

Sprawdź dostępne rodzaje tlenku cyrkonu i wybierz produkty od certyfikowanych producentów.

Jeśli chcesz pójść o krok dalej, możesz nawet porównać certyfikowane produkty z tlenku cyrkonu od kilku producentów i zidentyfikować różnice. Na przykład Kuraray Noritake Dental Inc. jest jednym z niewielu producentów cyrkonu dentystycznego, który sam realizuje cały proces produkcyjny, w tym również produkcję surowca. W ten sposób firma jest w stanie kontrolować każdy z etapów i zapewnić wyjątkową jakość produktu - niezależnie od wybranego wariantu materiału. Dzięki szerokiemu portfolio składającemu się z KATANA™ Zirconia UTML (ultraprzezierny wielowarstwowy), KATANA™ Zirconia STML (superprzezierny wielowarstwowy) i wysokoprzezierny wielowarstwowy HTML PLUS, a także YML (z dodatkową gradacją wytrzymałości i przezierności), możliwe jest jego zastosowanie praktycznie we wszystkich wskazaniach.

Artykuł Petera Schoutena

Często otrzymuję pytania dotyczące wewnątrzustnej naprawy odprysków porcelany. Aby skutecznie naprawić uzupełnienie, należy wziąć pod uwagę kilka istotnych kwestii.

Prawdopodobnie najważniejszą kwestią wymagającą wyjaśnienia jest przyczyna powstania uszkodzeń ceramiki. Na przykład, jeśli główną przyczyną jest przeciążenie okluzyjne, z pewnością należy wziąć to pod uwagę podczas naprawy.

Inne aspekty, które należy do wziąć pod uwagę, to usunięcie zanieczyszczeń, optymalne schropowacenie powierzchni i jej aktywacja chemiczna oraz dalsze zapobieganie zanieczyszczeniom podczas samego procesu naprawy. Ponadto powinno się stosować koferdam w celu odizolowania pola zabiegowego.

FUNDAMENTY ADHEZJI

Procedury adhezyjne mogą być skuteczne tylko przy zastosowaniu odpowiednich materiałów i metod. Różne rodzaj powierzchni często wymagają wdrożenia różnych procedur, aby osiągnąć sukces. Jednak aby uzyskać najlepsze efekty, należy przestrzegać trzech podstawowych zasad adhezji.

1. Retencja mechaniczna uzyskiwana dzięki schropowaceniu powierzchni.
2. Chemiczna aktywacja przy użyciu odpowiednich substancji czynnych.
3. Efektywna powierzchnia wiążąca, umożliwiająca optymalną interakcję (zdolność zwilżania) między powierzchnią a aplikowanym preparatem. Zanieczyszczenia zawsze powodują obniżenie zdolności wiązania i w każdym przypadku należy ich unikać bądź skutecznie je usuwać.

RODZAJE ZŁAMAŃ

Najczęściej występującymi uszkodzeniami są złamania/odpryski samej struktury porcelany oraz złamania z odsłonięciem podbudowy w pracach porcelanowych na podbudowie z tlenku cyrkonu lub na podbudowie metalowej.

W wielu przypadkach dochodzi jedynie do odprysku ograniczonego do struktury porcelany, na przykład w okolicy brzegu siecznego. Aby uzyskać trwałą naprawę w takim przypadku, należy rozpocząć od rozwinięcia powierzchni wiązania za pomocą drobnego wiertła diamentowego, uzyskując także zukośnienie krawędzi odprysku. Zaleca się stosowanie wierteł o drobnym nasypie zamiast średnio- lub gruboziarnistych, ponieważ większa liczba płytkich zagłębień zapewnia bardziej optymalną powierzchnię wiążącą niż mniejsza liczba głębszych nacięć. W celu uzyskania jeszcze bardziej efektywnej powierzchni wiązania zaleca się następnie dodatkowe jej schropowacenie poprzez piaskowanie tlenkiem glinu o średnicy ziarna 45-50 μm pod ciśnieniem 2 barów.

Podczas naprawy odprysków porcelanowych, w których odsłonięta jest także podbudowa, ważne jest, aby mieć świadomość, że mamy do czynienia z różnymi substratami, co wskazuje na potrzebę odpowiedniego dostosowania protokołu naprawczego.

Dokładnie oczyść schropowaconą powierzchnię uszkodzonego fragmentu. Materiałem z wyboru będzie tutaj KATANA™ Cleaner. Jest to bezpieczny i łatwy w użyciu produkt o dużej zdolności usuwania wszelkich zanieczyszczeń. Może  być stosowany zarówno wewnątrz-, jak i zewnątrzustnie na wszystkich rodzajach podłoży stomatologicznych. Po spłukaniu i dokładnym osuszeniu, powierzchnia jest gotowa do kolejnego etapu - aktywacji chemicznej.

CLEARFIL™ CERAMIC PRIMER PLUS zawiera zarówno silan, jak i monomer 10-MDP dzięki czemu zapewnia skuteczne przygotowanie zarówno ceramiki skaleniowej, jak i tlenkowej (tlenek cyrkonu) oraz metali. Po jego aplikacji i dokładnym osuszeniu, można od razu wykonać odbudowę kompozytową bez konieczności dodatkowej aplikacji systemu wiążącego. Materiałem do odbudowy będzie wyjątkowo trwały, płynny kompozyt CLEARFIL MAJESTY™ ES Flow. Charakteryzuje się on dużą wytrzymałością na zginanie, wyższą niż większość materiałów kompozytowych typu pasta. Oprócz tego lepiej i łatwiej adaptuje się do powierzchni. Szybkie i wygodne polerowanie oraz zachowanie połysku w czasie to kolejne cenione cechy CLEARFIL MAJESTY™ ES Flow. 

WSKAZÓWKI I PORADY

• Odizoluj pole zabiegowe za pomocą koferdamu.
• Zukośnij krawędzie odprysku za pomocą wiertła diamentowego drobnym nasypem.
• Przeprowadź schropowacenie powierzchni, najlepiej poprzez piaskowanie.
• Oczyść powierzchnię za pomocą KATANA™ Cleaner.
• Nanieś CLEARFIL™ CERAMIC PRIMER PLUS na całą powierzchnię wiązania (w tym na wyeksponowany tlenek cyrkonu lub metal) i dokładnie osusz.
• W celu zamaskowania wyeksponowanej powierzchni metalu, pokryj ją cienką warstwą CLEARFIL™ ST OPAQUER i spolimeryzuj światłem.
• Napraw uszkodzenia za pomocą wytrzymałego, płynnego kompozytu takiego jak CLEARFIL MAJESTY™ ES Flow. 

Naprawa odprysków porcelany video

Flow Injection i technika stempla. Odbudowa zębów w odcinku bocznym.

lek. dent. Michał Jaczewski

Odbudowa kompozytowa powierzchni żującej zębów bocznych, przy jednoczesnym zachowaniu naturalnej morfologii i prawidłowych kontaktów zgryzowych zawsze jest dużym wyzwaniem dla lekarza dentysty. Odbudowa warstwowa wymaga znajomości anatomii zęba, umiejętności pracy z matyeriałem kompozytowym, a także doświadczenia klinicznego. W przypadkach, gdy powierzchnia żująca zęba jest uszkodzona już na początku leczenia (co często zdarza się przy rozległych ubytkach typu MOD) lub planowane jest podniesienie pionowego wymiaru zwarcia (np. u pacjentów z głębokim starciem zębów), technika Flow Injection może być odpowiednią alternatywą. Znacząco przyspiesza i ułatwia ona proces odbudowy anatomicznego kształtu zęba, jednak wymaga starannego planowania i przygotowania. Natomiast w przypadkach, gdy powierzchnia żująca zęba jest nienaruszona, technika stempla może być pierwszym wyborem.

TECHNIKA FLOW INJECTION

Decyzja dotycząca sposobu planowania i realizacji odbudowy z wykorzystaniem techniki Flow Injection zależy od użytkownika. Można wybrać tradycyjny wax-up lub skorzystać z narzędzi cyfrowych na etapie planowania. Dedykowane oprogramowanie do projektowania ułatwia tworzenie naturalnego kształtu i morfologii przyszłej odbudowy oraz pozwala na precyzyjne odtworzenie relacji okluzyjnych. Po przygotowaniu wax-upu konieczne jest przeniesienie projektu do jamy ustnej pacjenta. Odbywa się to za pomocą wydrukowanego lub klasycznego modelu z wax-upem, który stanowi podstawę do wykonania matrycy lub indeksu silikonowego. Indeks ten jest następnie wykorzystywany wewnątrzustnie do iniekcji płynnego kompozytu. Aby umożliwić prawidłowe utwardzanie światłem przez indeks, materiał użyty do jego wykonania powinien być jak najbardziej transparentny.

Ryc. 1. Wydrukowany model i indeks silikonowy.

UWAGI DLA POSZCZEGÓLNYCH OBSZARÓW
W odcinku bocznym warto rozważyć indeks wykonany z dwóch różnych materiałów — miękkiego silikonu wewnątrz i  twardego na zewnątrz. Dzięki jego większej sztywności, w porównaniu z klasycznym miękkim indeksem silikonowym, możliwe jest dociskanie indeksu w celu uzyskania dokładnej adaptacji do odizolowanych zębów i tkanek miękkich bez ryzyka zniekształcenia odbudowywanego kształtu zęba. Na zdjęciu  nr 1 widać dokładnie taki indeks, samodzielnie i na wydrukowanym modelu. Do jego wykonania zastosowano garnek ciśnieniowy przeznaczony do utwardzania żywic samopolimeryzujących pod ciśnieniem (Aquapres™, Lang Dental), które zapewnia niezwykle dokładne odwzorowanie cyfrowego wax-upu.

Odbudowa zębów bocznych techniką Flow Injection wymaga wcześniejszego usunięcia wszystkich zmian próchnicowych  oraz odbudowy powierzchni stycznych w celu przywrócenia punktów kontaktu. Wówczas, aplikowany kompozyt pozwoli odtworzyć wyłącznie powierzchnię okluzyjną. W przypadku leczenia kilku zębów zaleca się procedurę dwuetapową z techniką naprzemienną, aby zapewnić prawidłową separację zębów. Zablokowanie powierzchni stycznych poniżej punktu kontaktu za pomocą taśmy teflonowej ograniczy nadmiary materiału w tych obszarach, ułatwiając późniejsze oczyszczenie i przygotowanie powierzchni stycznych.

Przypadek kliniczny

Przykładowy protokół kliniczny został przedstawiony na zdjęciach 2–5. Po usunięciu próchnicy i przygotowaniu zęba, założono matryce, kliny i pierścienie, aby umożliwić jednoczesne opracowanie ubytków mezjalnych i okluzyjnych. Po wytrawieniu i aplikacji uniwersalnego systemu łączącego CLEARFIL™ Universal Bond Quick (Kuraray Noritake Dental Inc.), ubytki odbudowano materiałami CLEARFIL MAJESTY™ ES Flow Super Low w odcieniu A1 oraz CLEARFIL MAJESTY™ ES-2 Universal w odcieniu U. Dalszy ubytek dystalny pierwszego trzonowca odbudowano na ostatnim etapie metodą modelowania warstwowego. Aby odtworzyć powierzchnie okluzyjne z zachowaniem pierwotnej wysokości zgryzu, co drugi ząb izolowano koferdamem, a odsłonięty trzonowiec wytrawiono techniką całkowitego wytrawiania (K-ETCHANT Syringe, Kuraray Noritake Dental Inc.), następnie wstrzyknięty został płynny kompozyt (CLEARFIL MAJESTY™ ES Flow Super Low). Po zakończeniu polimeryzacji usunięto indeks, zebrano nadmiary kompozytu i wykończono odbudowę. Procedurę powtórzono dla sąsiedniego zęba.

Ryc. 2. Odbudowa dwóch zębów trzonowych- preparacja zębów i usunięcie próchnicy.

Ryc. 3. Odbudowa dwóch zębów trzonowych- wypełnienie ubytków w powierzchni proksymalnej i okluzyjnej.

Ryc. 4.  Odbudowa dwóch zębów trzonowych- odtworzenie okluzji za pomocą techniki Flow Injection.

Ryc. 5. Metoda naprzemiennej iniekcji płynnego kompozytu.

Zastosowanie techniki Flow Injection pozwala na szybka rekonstrukcję zębów i zachowanie odpoweidniej okluzji. Skraca to czas potrzebny na modelowanie powierzchni okluzyjnej i minimalizuje ryzyko korekt zgryzu. Oprócz oszczędności czasu, technika ta umożliwia odbudowę większej liczby zębów podczas jednej wizyty.

Estetyka tego typu rekonstrukcji może być nieco ograniczona — doświadczony klinicysta jest w stanie uzyskać lepsze efekty wizualne w tradycyjnym modelowaniu powierzchni okluzyjnej. Jednak przy starannie wykonanym wax-upie i wysokiej jakości modelu można osiągnąć znakomite rezultaty. Poprawę jakości powierzchni drukowanych modeli można uzyskać poprzez optymalizację parametrów druku, takich jak wysokość warstwy (Fot. 6). Dodatkowo, zastosowanie garrna ciśnieniowego do produkcji silikonowego indeksu jeszcze bardziej podnosi jakość odbudowywanej powierzchni okluzyjnej.

Odpowiednie zaplanowanie i przestrzeganie protokołu procedury, pozwalają idealnie odtworzyć powierzchnię okluzyjną, a punkty kontaktu będą wiernie odzwierciedlać naturalną anatomię zęba, bez potrzeby dodatkowych korekt (Fot. 7). Szczególnie w przypadku odbudowy całego kwadrantu, wybór techniki Flow Injection znacząco zwiększa efektywność pracy. Takie podejście redukuje liczbę wizyt oraz skraca czas spędzony na fotelu stomatologicznym (Fot. 8).

Rys. 6. Przygotowanie stempla z płynnego koferdamu.

Ryc. 7. Gotowy stempel.

Rys. 8. Procedura odbudowy- od opracowania po zastosowanie systemu wiążącego.

TECHNIKA STEMPLA

W przypadku niezniszczonej powierzchni żującej zęba można pokusić się o jej powielenie przed opracowaniem ubytku. Można do tego celu zastosować kompozyt typu flow lub płynny koferdam. Ważne, aby wcześniej pokryć powierzchnię zęba żelem glicerynowym, by ułatwić sobie oddzielenie stempla od zęba. Zawsze warto wykonać trochę większy stempel, tak aby pokrywał również guzki zęba, dzięki temu zyskamy lepszą stabilizację po opracowaniu powierzchni żującej.

Przypadek kliniczny

Zdjęcia 9–11 przedstawiają wybrany protokół kliniczny. W tym przypadku odbudowie poddano ząb trzonowy z ubytkiem próchnicowym na powierzchni żującej. Powierzchnia zęba została oczyszczona, a następnie pokryta cienką warstwą żelu glicerynowego i grubą warstwą płynnego koferdamu, obejmującą całą powierzchnię okluzyjną. Następnie mikropędzelek zanurzono w materiale, a stempel utwardzono światłem.

Po zakończeniu preparacji, wytrawianiu i aplikacji systemu wiążącego, ubytek odbudowano płynnym kompozytem (CLEARFIL MAJESTY™ ES Flow Super Low, odcień A2). W przypadku większych ubytków lub w zależności od preferencji klinicysty, można zastosować również kompozyt o konsystencji pasty (CLEARFIL MAJESTY™ ES-2 Universal).

Przed utwardzeniem materiału kompozytowego, powierzchnię okluzyjną pokryto taśmą tefonową, a następnie dociśnięto stempel. Usunięto taśmę i nadmiar materiału, a następnie spolimeryzowano kompozyt. Tak wykonana odbudowa wiernie odtworzyła morfologię powierzchni żującej i nie wymagała żadnych korekt zgryzowych.

Ryc. 9. Wypełnienie płynnym kompozytem.

Ryc. 10. Uzyskanie oryginalnej powierzchni okluzyjnej za pomocą stempla.

Ryc. 11. Ząb przed i po leczeniu techniką stempla.

PODSUMOWANIE

Techniki, które upraszczają i zwiększają efektywność procedur klinicznych, są bardzo pożadane w większości praktyk stomatologicznych. W zależności od dostępnych informacji na początku leczenia oraz liczby zębów wymagających odbudowy, technika Flow Injection lub technika stempla mogą okazać się idealnym wyborem. Są łatwe do wdrożenia, przyspieszają procedurę kliniczną, a co najważniejsze – wspierają przewidywalne rezultaty. Oszczędza to czas potrzebny na wykończenie odbudowy i minimalizuje ryzyko korekt, chroniąc tym samym wszystkich przed dodatkowymi wizytami i frustracją. Dla lekarzy stomatologów, którzy mają ograniczone doświadczenie w modelowaniu kompozytu, oraz dla tych, którzy priorytetowo traktują maksymalny komfort pacjenta, obie techniki stanowią wartościowe uzupełnienie codziennej praktyki klinicznej.

Lekarz

Ukończył Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu w 2006 r. Od ponad 10 lat prowadzi indywidualną praktykę stomatologiczną w Legnicy, skupiając się na kompleksowym leczeniu pacjentów. Ukończył liczne kursy w kraju i za granicą z zakresu protetyki, odbudowy estetycznej zębów i preparacji zębów, periodontologii, chirurgii i okluzji. Jest założycielem Biofunkcjonalnej Szkoły Okluzji prowadzącej szkolenia z zakresu kompleksowego leczenia pacjentów, szynoterapii i terapii stawu skroniowo-żuchwowego oraz odbudowy estetycznej zębów.